محمد دريايى
494
دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى )
درمان با حزاء « 1 » ( گياهى شبيه جعفرى ) شخصى نقل مىكند كه به امام باقر عليه السّلام از ضعف معدهام شكايت كردم . فرمودند : حزا را همراه با آب سرد بخور . من چنين كردم و شفا يافتم . امام صادق عليه السّلام نقل مىكند كه حزا همراه با آب سرد براى معده خوب و مفيد است . رمز شفابخشى گياه جعفرى در دو تركيب شيميايى مفيد موجود در آن به نامهاى « ميريستى سين » ( Myristicin ) و « آپيول » ( Apiol ) نهفته است . اين دو تركيب شيميايى عامل مدر بودن جعفرى هستند و به افزايش ترشح ادرار كمك مىكنند . افزايش ادرار باعث خروج عوامل عفونتزا از مجراى ادرار مىشود و از نفخهاى مزاحم قبل از شروع عادت ماهيانه جلوگيرى مىكند . اگر چند روز قبل از آغاز عادت ماهيانه ، هر روز با غذا و سالاد مقدارى كافى جعفرى خورده شود ، براى افزايش ادرار و حذف مايعات اضافى بدن ، قبل از ايجاد ناراحتى مفيد است . در جعفرى مقدار قابل ملاحظهاى ويتامين A , C وجود دارد . در صد گرم برگ جعفرى تازهى خام در حدود 172 ميلىگرم ويتامين « ث » و 8500 واحد بينالمللى ويتامين « آ » يافت مىشود . به علاوه جعفرى منبع غنى تركيبات شيميايى مفيد فولات ( اسيد فوليك ) است و نصف پيمانه جعفرى خرد شدهى تازهى خام در حدود 46 ميكروگرم فولات دارد كه در حدود 11 درصد نياز روزانهى بدن را تأمين مىكند . فولات از انواع ويتامينهاى « ب » است كه براى توليد گلبولهاى قرمز خون مفيد است و از نقايص مادرزادى جلوگيرى مىكند . قسمت مورد استفادهى جعفرى ، ساقههاى جوان برگدار ، ريشه و ميوهى آن است جعفرى به حالت وحشى در اكثر نواحى جنوب شرقى اروپا ، شمال آفريقا ، آسيا و ايران مىرويد . تركيبات شيميايى از برگ و تخم جعفرى به وسيلهى تقطير با بخار ، اسانسى گرفته مىشود كه بسيار معطر
--> ( 1 ) . در متن عربى واژهى حزاء آمده است و حزاء گياهى است شبيه كرفس و جعفرى ولى با برگهاى پهنتر . در فارسى آن را دينارويه مىگويند . بويى تلخ دارد و داراى دو نوع صحرايى و باغى است . نوع صحرايى را به شيرازى « برگ كازرونى » و نوع باغى را « آهو دوستك » مىنامند ( لغتنامه دهخدا ، ج 6 ، ص 8905 )